ويلفرد مادلونگ ( مترجم : ابوالقاسم سرى )
106
فرقه هاى اسلامى ( فارسى )
اندكى پس از به حكومت رسيدن خالد قسرى در عراق و سرزمين خاور در سال 106 / 724 پيروان ابن عجرد در سيستان سخت دست به كار شدند « 1 » . زندانى شدن ابن عجرد به دستور خالد شايد با فرونشاندن اين شورش ارتباط داشته است . در نابسامانىهايى كه پيش از سرنگونى حكومت امويان وجود داشت به ظاهر خارجيان سيستان و جنوب ايران از وجود رهبرى جاهطلب بىبهره بودند و تنها به مقياس كم به جنگ و ستيز پرداختند . زمانى كوتاه برخى از ايشان از شيبان پسر عبد العزيز يشكورى كه رهبر خارجى صفرى بود و لشكرى اموى او را از شمال ميان رودان به بيرون رانده بود ، پشتيبانى نمودند . اينان زرنگ پايتخت سيستان را گرفته پيروزمندانه در برابر عبد الله پسر معاويه رهبر انقلابى ديگر كه بيشتر شيعيان از او پشتيبانى مىكردند پايدارى نمودند ، اما ديرى نپاييد كه شيبان يشكورى از آنجا رفت و چندى بعد در عمان كشته شد « 2 » . زمانى كه ابن عجرد هنوز در زندان زنده بود در ميان پيروانش مجادلهاى كلامى درگرفت . مردى به نام ميمون پسر خالد نظريه آزادى اراده را كه با قدريه و معتزله مرتبط بود پذيرا گشت ، حال آن كه مخالف او شعيب پسر محمد به نظريه جبر و تقدير الهى معتقد بود . به ابن عجرد نامه نوشتند و از او خواستند كه اين مجادله را حل و فصل كند . در پاسخنامهاش گونهاى سازش پيشنهاد شده بود « ما مىگوييم كه هر چه خدا اراده كند رخ مىدهد و هر چه اراده نكند رخ نمىدهد ، ولى ما خدا را مسئول شر نمىدانيم » ميمون و شعيب هر يك مدعى شدند كه از او پشتيبانى شده و همچنان بر عقيدههاى مخالف يكديگر پايدار ماندند « 3 » . مؤلفان كتابهاى فرق مىنويسند كه در نتيجه اين كشمكش دو فرقه ميمونيه و شعيبيه پديد آمدند . چنين مىنمايد كه اين مخالفت آن چنان جدى نبوده است كه در اين مرحله چنين شكافى مؤثر را ايجاد كند . در آغاز دوره عباسيان عجارديان را
--> ( 1 ) . نگ باس ورث « سيستان » ص 73 . ( 2 ) . « باس ورث « سيستان » صص 76 . 77 . ( 3 ) . اشعرى ، صص 94 - 95 .